Odchody 25-lecia ZUP

W 2017 r. mija 25 lat istnienia Związku Ukraińców Podlasia. Jubileusz ten stał się okazją do przypomnienia stronic historii organizacji, a także w ogóle życia ukraińskiego na Północnym Podlasiu. W ramach jubileuszu odbywa się wiele wydarzeń, wydano materiały promocyjne Związku Ukraińców Podlasia, broszurkę o Związku, ulotkę, zmodernizowano także stronę internetową ZUP.

Większość działań w ramach obchodów jubileuszu odbywa się w ramach projektu @25-lecie Związku Ukraińców Podlasia”, który jest realizowany dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji RP. Wsparcie dla przeprowadzenia wydarzeń jubileuszowych dali także Helena i Mirosław Burzyńscy oraz Towarzystwo Przyjaciół Skansenu w Koźlikach.

Inauguracja obchodów 25-lecia ZUP

Oficjalna inauguracja obchodów 25-lecia Związku Ukraińców Podlasia odbyła się w Bielsku Podlaskim1 kwietnia 2017 r. Właśnie w takim celu zwołane zostało uroczyste posiedzenie Rady Głównej ZUP, na które zaproszono także osoby, które inicjowały ukraińskie odrodzenie na Północnym Podlasiu w latach 80. XX w. oraz były członkami władz ZUP w ciągu minionego ćwierćwiecza.

Spotkanie rozpoczęło się prezentacją fotografii z początków ukraińskiego ruchu na Północnym Podlasiu w latach 80. XX w. Obecni opowiadali o swojej drodze do tożsamości ukraińskiej oraz o początkach ruchu ukraińskiego między Bugiem i Narwią. Zaprezentowano także projekt programu obchodów 25-lecia Związku Ukraińców Podlasia w ciągu 2017 roku.

W trakcie nie brakowało wielu wzruszeń, wspomnień sprzed dziesięcioleci oraz refleksji o znaczeniu pracy na rzecz zachowania naszej kultury, języka i tradycji na Podlasiu.

 

Spotkanie literackie w Lublinie z ukraińskim poetą z Podlasia Jerzym Hawrylukiem

W jubileusz 25-lecia Związku Ukraińców Podlasia wpisało się spotkanie literackie z ukraińskim poetą z Podlasia Jerzym Hawrylukiem, które odbyło się w Lublinie 16 maja 2017 r. Spotkanie odbyło się w ramach cyklu „Wieczory z literaturą ukraińską w Lublinie”. Gośćmi poprzednich Wieczorów… byli najbardziej znani współcześni pisarze ukraińscy: Ołeksandr Irwaneć, Taras Prochaśko, Sofija Andruchowycz, Andrij Bondar, Natalka Śniadanko.

VI Wieczór z literaturą ukraińską w Lublinie był szczególny tym, że po raz pierwszy gościem tego cyklu stał się ukraiński pisarz spoza państwa ukraińskiego. Ten wybór nie był przypadkowy z kilku powodów. W Lublinie mieszka grupa osób pochodzących właśnie z Podlasia. W czerwca 2017 r. przypada też jubileusz 35-lecia twórczości literackiej samego Jerzego Hawryluka. Nie poślednim powodem takiego wyboru był również jubileusz 25-lecia Związku Ukraińców Podlasia.

I Podlaska Ukraińska Konferencja Naukowa „25 lat Związku Ukraińców Podlasia”

W dniach 20-21 października 2017 r. w Bielsku Podlaskim odbyła się I Podlaska Ukraińska Konferencja Naukowa „25 lat Związku Ukraińców Podlasia”. Konferencja odbyła się z okazji jubileuszu 25-lecia organizacji, która jest najdłużej istniejącą strukturą ukraińską w najnowszych dziejach Podlasia. Jubileusz ten stał się okazją do zainaugurowania cyklu konferencji naukowych, których celem będzie prezentowanie dorobku naukowego środowiska ukraińskiego Podlasia oraz wyników badań nad historią, kulturą, językiem i współczesnością Podlasia ze szczególnym uwzględnieniem dziejów etnosu ukraińskiego w tym regionie. Konferencje te z założenia będą miały charakter interdyscyplinarny.

Tegoroczna I Podlaska Ukraińska Konferencja Naukowa miała szczególny charakter, zarówno ze względu na fakt, iż otwiera cykl i jest próbą poszukiwania modelu takich konferencji, jak również ze względu na specyfikę problematyki będącej głównym tematem konferencji. W ramach konferencji odbyły się cztery sesje.

Pierwszy dzień I Podlaskiej Ukraińskiej Konferencji Naukowej „25 lat Związku Ukraińców Podlasia” przypadł 20 października 2017 r. Konferencja odbywała się w ścianach Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bielsku Podlaskim.

Jeszcze przed rozpoczęciem konferencji odbyło się otwarcie wystawy fotografii Jerzego Hawryluka „Podlasie – ziemia wśród wieczności”, którego dokonali przewodniczący Związku Ukraińców Podlasia dr Andrzej Artemiuk oraz dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bielsku Podlaskim Wiesław Cieśla, a także autor wystawy Jerzy Hawryluk.

Konferencję rozpoczął przewodniczący Komitetu Organizacyjnego dr Grzegorz Kuprianowicz, który zaprezentował koncepcję konferencji. Podczas otwarcia głos zabrali burmistrz miasta Bielsk Podlaski Jarosław Borowski oraz o. prot. Andrzej Nielipiński. Potem ze słowem oraz życzeniami dla ZUP z okazji jubileuszu 25-lecia zwrócili się także burmistrz miast Hajnówka Jerzy Sirak oraz jego zastępca Andrzej Skiepko. Wśród gości konferencji był również o. archimandryta Tymoteusz, przełożony monasteru św. Dymitra Sołuńksiego w Sakach, o. diakon Rafał Dmitruk, sekretarz miasta Bielsk Podlaski Tamara Korycka, właściciel firmy „Arhelan” Mirosław Burzyński.

Pierwsza sesja „Język i kultura ukraińska Podlasia” miała charakter wprowadzający. Była poświęcona kwestiom kluczowym dla kształtowania tożsamości narodowej – kulturze i językowi ukraińskiemu Podlasia. Posiedzeniu pierwszej sesji „Język i kultura ukraińska Podlasia” przewodniczył dr hab. Roman Wysocki. Za stołem prezydialnym siedli również: były zastępca przewodniczącego ZUP Jan Kiryziuk oraz o. prot. Andrzej Nielipiński.

Podczas sesji były przedstawione referaty:

– prof. dr hab. Michał Sajewicz, Zróżnicowanie etniczne, religijne i językowe mieszkańców powiatu hajnowskiego na Białostocczyźnie

– Ludmiła Łabowicz, Przydomki rodowe motywowane imionami w gwarach mieszkańców gminy Czyże w powiecie hajnowskim

– dr Mirosław Stepaniuk, Znaczenie nazewnictwa lokalnego dla zachowania tożsamości kulturowej regionu

– prof. dr hab. Lubow Frolak, Język ukraiński na Podlasiu jako jeden z wariantów ukraińskiego języka literackiego

– dr Tadeusz Karabowicz, Ojczyzna w dyskursie twórczym Jana Kiryziuka – aspekt literaturoznawczy

– Jerzy Plewa, Procesy demograficzne na terenie gminy Czyże i ich skutki dla stanu kultury regionu

Na zakończenie sesji odbyła się dyskusja, w ktorej wzięło udział kilka osób.

Kolejna, druga sesja była okazją do zaprezentowania różnych działań prowadzących do kształtowania się tożsamości ukraińskiej na Północnym Podlasiu do początku lat 90. XX wieku. Drugiej sesji „Początki ruchu ukraińskiego na Północnym Podlasiu” przewodniczył dr Andrzej Jekaterynczuk.

Podczas sesji zostały zaprezentowane ciekawe komunikaty dotyczące różnych form aktywności ukraińskiej na Podlasiu do początku lat 90. XX w.:

– dr hab. Roman Wysocki, Tworzenie się struktur nowoczesnego ukraińskiego życia narodowego na Północnym Podlasiu na początku XX w.

– dr Mikołaj Roszczenko, Ukraińskie życie kulturalno-oświatowe w Kleszczelach w XX w.

– Jan Kiryziuk, Początki kształtowania się tożsamości ukraińskiej na Północnym Podlasiu

– dr Grzegorz Kuprianowicz, Znaczenie prawosławnej tożsamości mieszkańców Północnego Podlasia dla kształtowania się ukraińskiej świadomości narodowej pod koniec XX w.

– Eugeniusz Ryżyk, Rajdy turystyczne jako forma budowania tożsamości ukraińskiej na Północnym Podlasiu

– Jerzy Misiejuk, Inicjatywy mające na celu zachowanie kulturowego dziedzictwa materialnego Północnego Podlasia w latach 80. XX w.

– Jerzy Hawryluk, Początki ukraińskiego ruchu wydawniczego na Północnym Podlasiu

– Sławomir Sawczuk, Początki tworzenia struktur ukraińskich na Północnym Podlasiu w latach 80. XX w.

– Eugeniusz Ryżyk, Koncerty ukraińskie na Północnym Podlasiu końca lat 80. – początku 90. XX w.: początki zorganizowanego ukraińskiego życia kulturalnego

– dr Grzegorz Kuprianowicz, Środowisko ukraińskie Północnego Podlasia w wyborach końca lat 80. – początku 90. XX w.

– o. prot. Andrzej Nielipiński, Pierwsze pielgrzymi z Podlasia do Poczajowa w latach 80. XX w.

Pierwszy dzień konferencji zakończył się wspólną kolacją uczestników i gości konferencji.

Obrady I Podlaskiej Ukraińskiej Konferencji Naukowej „25 lat Związku Ukraińców Podlasia” kontynuowano w sobotę 21 października 2017 r. Przed początkiem drugiego dnia konferencji odbyło się otwarcie wystawy „Wydawnictwa Związku Ukraińców Podlasia: 1992-2017”, którego dokonali przewodniczący Związku Ukraińców Podlasia dr Andrzej Artemiuk oraz przewodniczący Komitetu Organizacyjnego konferencji dr Grzegorz Kuprianowicz.

Wśród oficjalnych gości drugiego dnia konferencji byli: o. prot. Andrzej Nielipiński, o. diakon Rafał Dmitruk, sekretarz miasta Bielsk Podlaski Tamara Korycka, właściciele firmy „Arhelan” Helena i Mirosław Burzyńscy, pełnomocnik Wojewody Podlaskiego ds. mniejszości narodowych i etnicznych Wojciech Przegoński..

Drugi dzień konferencji I Podlaskiej Ukraińskiej Konferencji Naukowej „25 lat Związku Ukraińców Podlasia” rozpoczął się rano w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bielsku Podlaskim obradami trzeciej sesji „Początki i działalność Związku Ukraińców Podlasia”. Trzecia sesja obejmowała cykl komunikatów dotyczących różnych wymiarów aktywności środowiska ukraińskiego Podlasia w ciągu 25 lat istnienia Związku Ukraińców Podlasia.

Obradom trzeciej sesji przewodniczył dr Mikołaj Roszczenko. Za stołem prezydialnym usiedli również: przewodniczący oddziałów ZUP: hajnowskiego – Roman Sidoruk oraz białostockiego – Łukasz Badowiec.

Na sesji zaprezentowano kilkanaście komunikatów:

– dr Grzegorz Kuprianowicz, Od Oddziału Podlaskiego Związku Ukraińców w Polsce do Związku Ukraińców Podlasia: geneza i powstanie ZUP w 1992 r.

– Maria Ryżyk, Festiwale kultury ukraińskiej na Podlasiu (1991-2017)

– Ludmiła Łabowicz, Nauczanie języka ukraińskiego jako języka mniejszości narodowej na Podlasiu

– Jerzy Hawryluk, Działalność wydawnicza Związku Ukraińców Podlasia

– Eugeniusz Ryżyk, „Dumka Ukraińska” – programy ukraińskie w Radiu Białystok (1991-2017)

– Jerzy Misiejuk, „Przegląd Ukraiński” – ukraiński program telewizyjny w Telewizji Białystok

– Agnieszka Parfieniuk, Programy ukraińskie w Radiu Orthodoxia

– Elżbieta Tomczuk, Ukraiński Zespół Pieśni i Tańca „Ranok” (1995-2017)

– Irena Wiszenko, Ukraiński Zespół „Hiłoczka” (1996-2017)

Po przerwie kawowej zaprezentowano jeszcze trzy komunikaty:

– Andrzej Do.widziuk, Ukraińskie środowisko Podlasia w Internecie

– Wiktor Misiejuk, Współpraca między Ukraińcami Ziemi Brzeskiej i Podlasia pod koniec XX – na początku XXI w.

– dr Andrzej Artemiuk, Aktualny stan Związku Ukraińców Podlasia

Odbyła się także ożywiona dyskusja, która podsumowała dwie sesje konferencji – drugą i trzecią, którą poprowadził dr Andrzej Jekaterynczuk.

Po przerwie obiadowej odbyła się czwarta sesja „Etnos ukraiński Podlasia w kontekście procesów kulturowych i społeczno-politycznych”. Ostatnia sesja konferencji będzie zaś próbą interdyscyplinarnego spojrzenia na sytuację etnosu ukraińskiego Podlasia w kontekście procesów kulturowych i społeczno-politycznych.

Obradom przewodniczył dr Mirosław Stepaniuk. W prezydium siedli również sekretarz ZUP Elzbieta Tomczuk oraz przewodniczący białostockiego oddziału ZUP Łukasz Badowiec.

Podczas sesji zostały wygłoszone referaty badaczy z różnych ośrodków:

– prof. dr hab. Grzegorz Janusz, Po co nam ochrona praw mniejszości narodowych?

– Jerzy Hawryluk, Zewnętrzne uwarunkowania polityczne procesów narodowo-kulturowych na Północnym Podlasiu

– dr Grzegorz Kuprianowicz, Znaczenie Cerkwi prawosławnej dla zachowania tożsamości ludności ukraińskojęzycznej Północnego Podlasia

– dr Andrzej Jekaterynczuk, Odzwierciedlenie tożsamości ludności prawosławnej na Północnym Podlasiu w materiałach badań językoznawczych

– dr Andrzej Nikitorowicz, Transformacja tożsamości w warunkach istotnych zagrożeń i przemian ze szczególnym uwzględnieniem województwa podlaskiego i Ukraińców Podlasia

– prof. dr hab. Dorota Misiejuk, Etnos ukraiński Podlasia w świetle zasad edukacji międzykulturowej

oraz komunikat dra Grzegorza Kuprianowicza, Podlaski Instytut Naukowy – nowa inicjatywa środowiska ukraińskiego Podlasia

Na zakończenie sesji odbyła się ciekawa dyskusja.

Podczas uroczystego zakończenia konferencji przewodniczący Komitetu Organizacyjnego dr Grzegorz Kuprianowicz przypomniał cel konferencji. Poinformował, iż nadszedł list do uczestników konferencji od Ambasadora Ukrainy w RP Andrija Deszczycy. Dr G. Kuprianwoicz przypomniał, że organizatorem konferencji był Związek Ukraińców Podlasia, a odbyła się ona dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji RP. Wyraził podziękowanie dla innych isntytucjom które udzieliły wsparcia dla dla przeprowadzenia tego wydarzenia naukowego: dla Polskiej Sieci Sklepów „Arhelan” oraz dla Towarzystwa Przyjaciół Skansenu w Koźlikach.

Podziękował referentom za udział w konferencji i interesujące referaty. Szczególne podziękowania za pracę przy organizacji konferencji skierował do członków Komitetu Organizacyjnego: sekretarzowi Ludmile Łabowicz, Jerzemu Hawrylukowi i dr. Andrzejowi Jekaterynczukowi, a także przewodniczącemu ZUP dr. Andrzejowi Artemiukowi. Podziękował także innym osobom zaangażowanym w organizację wydarzenia, w tym Oldze Kuprianowicz za pracę w sekretariacie. Podziękowanie skierowano również do Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bielsku Podlaskim na ręce jej pracownika Iwony Włodzimirow. Słowa podziękowania były też skierowane do patronów medialnych, którymi byli: Ukraińskie pismo Podlasia „Nad Buhom i Narwoju”, Polskie Radio Białystok, Telewizja Polska Białystok, „Nowiny Podlaskie”, „Kurier Podlaski – Głos Siemiatycz”. Na zakończenie konferencji ze słowem zwrócił się do obecnych przewodniczący ZUP dr Andrzej Artemiuk.

 

 XXVI Festiwal Kultury Ukraińskiej na Podlasiu „Podlaska Jesień 2017”

W ciągu 25 lat istnienia Związku Ukraińców Podlasia najbardziej różnorodnym wydarzeniem kulturalnym, organizowanym dorocznie przez Związek był Festiwal Kultury Ukraińskiej na Podlasiu, który z czasem zaczął odbywać się jesienią i otrzymał nazwę „Podlaska Jesień”. Zresztą, festiwal ma dłuższą historię niż Związek, gdyż po raz pierwszy odbył się w 1991 r. Obecnie odbywa się w różnych miejscowościach Północnego Podlasia, a także w Białymstoku i na Południowym Podlasiu.

W tym roku odbył się już XXVI Festiwal Kultury Ukraińskiej na Podlasiu „Podlaska Jesień 2017”, ma on szczególny charakter, gdyż odbywa się w 25-lecie Związku Ukraińców Podlasia. Festiwal odbywał się w ramach obchodów 25-lecia ZUP w dniach 24-29 października 2017 r. Wydarzenia festiwalowe odbywały się w różnych miejscowościach Podlasia: w Bielsku, Hajnówce, Czeremsze, Kleszczelach, Narwi, Dubiczach Cerkiewnych, Dąbrowicy Małej, Białymstoku…